Chaim Semiatitski (Khayim Semiatitsky)

The yoke is upon you, city,
forged to your stony shoulders,
for you’re hitched to hundreds of cities,
and a violent con, a flogger, holds the reins.

The sky, like a heavy sheet of tin
is hammered to your roofs;
beneath such a sky, in the cellars and tiny attics
mothers become whores, and fathers, cutthroats.

In poor quarters at night, your courtyards
lie like overturned heavy black boxes,
bits of sky, star-studded, their bitter end.
So stars twinkle like shards of glass in the trash,
as opposed to the high-noon sun.

And people move along your streets
like countless shuttles of a gigantic loom,
all with eyes looking downward;
as no one wants to raise their eyes higher than their hat brim –
all of them heading over here;
there’s no going back there.

ꞏ * ꞏ

The shtetl is now full of evening.
Women carry water mixed with sunset,
and western-gold drips into muddy gutters;
Jews go about sorrowfully, as if deep in mourning.

I’ve almost forgotten
the hour of sunset here in the city –
since people demand: give us work, give us food,
and the world is a rotten, filthy sheet of parchment.

When I see golden bracelets, like red evenings,
wrapped around thick fleshy wrists –
I hear the wheeze of lungs
within damp cellar walls.

In the city I saw a different sort of sunset:
here, earth is sky –
and the red evening – the world bleeding.
Raise your eyes to the east and behold – it’s growing light!

Translated by Miri Koral

װארשע

חײם סעמיאַטיצקי

ס’ליגט דער יאָך אױף דיר, שטאָט,
צוגעשמידט צו דײנע שטײנערנע פּלײצעס,
גײסט אין שפּאַן פון הונדערטער שטעט,
און אַ בײזער יאַט, אַ שמײסער, האַלט די לײצעס.

דער הימל, װי שװערע צינערנע בלעך, —
איז צוגעקאָװעט צו דײנע דעכער,
אונטער אַזאַ הימל װערן אין די קעלערס און אין די בױדעמלעכער
פון מאַמעס — זונות און פון טאַטעס מעסער־שטעכער.

דײנע הױפן ליגן בײנאכט אין אָרעמע קװאַרטאַלן,
װי שװאַרצע קאַסטנס שװערע איבערגעקערטע
שטיקער הימל, אױסגעשטערנטע
זײער דנאָ.
פינקלען די שטערן, װי שטיקער גלאָז אין מיסטקאַסטן,
אַנטקעגן דער זון דער הױכער פון דער מיטאָג־שעה.

און מענטשן גײען אױף דײנע גאַסן אום,
װי שיפלעך אומצאָליקע פון א גיגאַנטישער װעב־מאַשין,
אלע מיט אױגן צו דער ערד,
ס’װיל נישט קײנער אױפהױבן אױגן העכער פון זײן דאַשעק —
אלע ציען זיך אהער,
נישטאָ קײן אהין.

ꞏ * ꞏ

שטעטל איז איצט מיט פארנאַכט שױן פול,
װײבער טראָגן װאסער, אױסגעמישט מיט שקיעה,
און מערב־גאָלד רינט אין בלאָטיקע רינעס,
אומעטיקע גײען ײדן אום, װי זײ װאָלטן געריסן קריעה.

כ’האָב שױן באַלך פארגעסן
דאָ אין שטאָט די צײט פון שקיעה —
אַז מענטשן מאָנען: גיט אונדז ארבעט, גיט אונדז עסן,
און װעלט איז א צעפױלטע שמוציקע יריעה.

אַז איך זע בראַנזעלעטן גילדערנע, װי רױטע פאַרנאַכטן,
װאָס נעמען ארום דיקע לײביקע הענט —
הער איך כאָרכלען פון לונגען
צװישן נאסע קעלערשע װענט.

כ’האָב אין שטאָט געזען אן אנדער שקיעה:
ערד איז דאָ הימל —
און רױטער פאַרנאַכט — דאָס בלוטיקט די װעלט,
הײב אױף די אױגן אין מזרח און זע — עס העלט!

װאַרשע

חײם סעמיאַטיצקי

ס’ליגט דער יאָך אױף דיר, שטאָט,
צוגעשמידט צו דײַנע שטײנערנע פּלײצעס,
גײסט אין שפּאַן פֿון הונדערטער שטעט,
און אַ בײזער יאַט, אַ שמײַסער, האַלט די לײצעס.

דער הימל, װי שװערע צינערנע בלעך, —
איז צוגעקאָװעט צו דײַנע דעכער,
אונטער אַזאַ הימל װערן אין די קעלערס און אין די בױדעמלעכער
פֿון מאַמעס — זונות און פֿון טאַטעס מעסער־שטעכער.

דײַנע הױפֿן ליגן בײַנאַכט אין אָרעמע קװאַרטאַלן,
װי שװאַרצע קאַסטנס שװערע איבערגעקערטע
שטיקער הימל, אױסגעשטערנטע
זײער דנאָ.
פֿינקלען די שטערן, װי שטיקער גלאָז אין מיסטקאַסטן,
אַנטקעגן דער זון דער הױכער פֿון דער מיטאָג־שעה.

און מענטשן גײען אױף דײַנע גאַסן אום,
װי שיפלעך אומצאָליקע פֿון אַ גיגאַנטישער װעב־מאַשין,
אַלע מיט אױגן צו דער ערד,
ס’װיל נישט קײנער אױפֿהױבן אױגן העכער פֿון זײַן דאַשעק —
אַלע ציִען זיך אַהער,
נישטאָ קײן אַהין.

ꞏ * ꞏ

שטעטל איז איצט מיט פֿאַרנאַכט שױן פֿול,
װײַבער טראָגן װאַסער, אױסגעמישט מיט שקיעה,
און מערבֿ־גאָלד רינט אין בלאָטיקע רינעס,
אומעטיקע גײען ייִדן אום, װי זײ װאָלטן געריסן קריעה.

כ’האָב שױן באַלך פֿאַרגעסן
דאָ אין שטאָט די צײַט פֿון שקיעה —
אַז מענטשן מאָנען: גיט אונדז ארבעט, גיט אונדז עסן,
און װעלט איז אַ צעפֿוילטע שמוציקע יריעה.

אַז איך זע בראַנזעלעטן גילדערנע, װי רױטע פֿאַרנאַכטן,
װאָס נעמען אַרום דיקע לײביקע הענט —
הער איך כאָרכלען פֿון לונגען
צװישן נאַסע קעלערשע װענט.

כ’האָב אין שטאָט געזען אַן אַנדער שקיעה:
ערד איז דאָ הימל —
און רױטער פֿאַרנאַכט — דאָס בלוטיקט די װעלט,
הײב אױף די אױגן אין מזרח און זע — עס העלט!