Yakov Shudrikh

How everything here has changed, the color transformed.
How lovely my city is, all spiffed up and adorned.
The red flags flutter down nearly to the ground
and for me every weekday is cause for celebration.

So I walk around as in a dreamland,
with a child’s glee with every stride and step.
I’ve never seen so much light and radiance;
it seems I’m becoming radiant myself.

How everything here has changed, the color transformed.
How close now, how cozy, how dear everything is.
On these streets deadly danger was omnipresent,
as were the heavy bootsteps of secret agents and police.

Every worker here had lost his worth,
felt an alien on this earth.
And alien was your own language, your own word,
forbidden to be sung or prompt a hearty laugh.

How everything here has changed, the color transformed.
With head held high, I’m dazzled, adorned.
The young are singing, the elders winking too.
The sky is looking down with such a peaceful blue.

My city’s song wafts from every window,
lauding Stalin and the Red Army.
My heart sings along with them all joyfully,
happy to have arrived at this moment in time!

Lvov, 1939

Translated by Miri Koral

װי דאָ האָט אַלץ געענדערט זיך

יעקב שודריך

װי דאָ האָט אַלץ געענדערט זיך, געביטן דעם קאָליר.
װי שײן מײן שטאָט איז אױסגעפּוצט און אױסגעצירט.
די רױטע פאָנען פלאַטערן אַראָפּ ביז צו דער ערד
און יעדער פּראָסטער װאָכן־טאָג פאַר מיר אַ יום־טוב װערט.

איז גײ איך דאָ אַרום, װי אין אַ חלום־לאַנד
און פרײ זיך, װי אַ קינד, מיט יעדן טראָט און שפּאַן.
כ’האָב קײנמאָל נישט געזען אַזױפיל ליכט און שײן,
מיר דאַכט, איך װאַקס אַלײן אין בלענדעניש אַרײן.

װי דאָ האָט אַלץ געענדערט זיך, געביטן דעם קאָליר.
װי אײגן, הײמיש, טײער איז דאָ אַלץ געװאָרן מיר.
אױף אָט די גאַסן פלעגט דאָך אומגײן טױט־געפאַר
און הארטע שטיװל־טריט פון שפּיצל און זשאנדאַר.

ס’האָט יעדער אַרבעטס־מענטש פאַרלױרן דאָ זײן װערט
און אומגעגאַנגען, װי אַ פרעמדער אױף דער ערד.
און פרעמד איז דיר געװען דײן אײגן װאָרט, דײן שפּראַך,
האָסט נישט געטאָרט אַ זינג־טון, אַ געשמאַקן לאַך.

װי דאָ האָט אַלץ געענדערט זיך, געביטן דעם קאָליר.
דעם קאָפּ געהױבן גײ איך איצט און בלענד, און ציר.
די יוגנט זינגט, די זקנים װינקען מיט די אױגן צו.
דער הימל קוקט אַראָפּ מיט בלױער, שטילער רו.

עס זינגט מײן שטאָט ארױף צו אים דורך יעדער שױב
צו סטאַלינען און צו דער רױטאַרמײ אַ לױב.
מיט אַלץ און אַלעמען עס זינגט מײן האַרץ און פרײד.
אַז װױל איז מיר, װאָס כ’האָב דערלעבט אַזאַ מין צײט!

לװאָװ, 1939

װי דאָ האָט אַלץ געענדערט זיך

יעקבֿ שודריך

װי דאָ האָט אַלץ געענדערט זיך, געביטן דעם קאָליר.
װי שײן מײַן שטאָט איז אױסגעפּוצט און אױסגעצירט.
די רױטע פֿאָנען פֿלאַטערן אַראָפּ ביז צו דער ערד
און יעדער פּראָסטער װאָכן־טאָג פֿאַר מיר אַ יום־טוב װערט.

איז גײ איך דאָ אַרום, װי אין אַ חלום־לאַנד
און פֿרײ זיך, װי אַ קינד, מיט יעדן טראָט און שפּאַן.
כ’האָב קײנמאָל נישט געזען אַזױפֿיל ליכט און שײַן,
מיר דאַכט, איך װאַקס אַלײן אין בלענדעניש אַרײַן.

װי דאָ האָט אַלץ געענדערט זיך, געביטן דעם קאָליר.
װי אײגן, הײמיש, טײַער איז דאָ אַלץ געװאָרן מיר.
אױף אָט די גאַסן פֿלעגט דאָך אומגײן טױט־געפֿאַר
און האַרטע שטיװל־טריט פֿון שפּיצל און זשאַנדאַר.

ס’האָט יעדער אַרבעטס־מענטש פֿאַרלױרן דאָ זײַן װערט
און אומגעגאַנגען, װי אַ פֿרעמדער אױף דער ערד.
און פֿרעמד איז דיר געװען דײַן אײגן װאָרט, דײַן שפּראַך,
האָסט נישט געטאָרט אַ זינג־טון, אַ געשמאַקן לאַך.

װי דאָ האָט אַלץ געענדערט זיך, געביטן דעם קאָליר.
דעם קאָפּ געהױבן גײ איך איצט און בלענד, און ציר.
די יוגנט זינגט, די זקנים װינקען מיט די אױגן צו.
דער הימל קוקט אַראָפּ מיט בלױער, שטילער רו.

עס זינגט מײַן שטאָט אַרױף צו אים דורך יעדער שױב
צו סטאַלינען און צו דער רױטאַרמײ אַ לױב.
מיט אַלץ און אַלעמען עס זינגט מײַן האַרץ און פֿרײד.
אַז װױל איז מיר, װאָס כ’האָב דערלעבט אַזאַ מין צײַט!

לװאָװ, 1939